در سال‌های اخیر، رشد سریع خدمات دیجیتال، فینتک‌ها، صرافی‌های آنلاین و حتی کسب‌وکارهای غیرمالی باعث شده احراز هویت آنلاین به یکی از مهم‌ترین نیازهای سازمان‌ها تبدیل شود. امروزه کاربران انتظار دارند بدون مراجعه حضوری و تنها در چند دقیقه بتوانند ثبت‌نام، افتتاح حساب یا دریافت خدمات مورد نظر را با تلفن همراه خود انجام دهند.

در چنین شرایطی، استفاده از سرویس‌های احراز هویت آنلاین و APIهای احراز هویت، علاوه بر بهبود تجربه کاربری، ریسک تقلب، جعل هویت و سوءاستفاده‌های مالی را هم به طور چشمگیری کاهش می‌دهند. در حال حاضر، شرکت‌های متعددی در زمینه ارائه سرویس احراز هویت ایرانی مشغول فعالیت هستند. در این مطلب قصد داریم برخی از برترین سرویس‌های احراز هویت دیجیتال را معرفی کنیم و به مقایسه ویژگی‌های آن‌ها بپردازیم.

احراز هویت آنلاین چیست؟

احراز هویت آنلاین یا احراز هویت غیرحضوری، فرایندی است که طی آن، هویت یک فرد بدون نیاز به مراجعه فیزیکی و فقط از طریق ابزارهای دیجیتال تأیید می‌شود. در این روش، اطلاعات کاربر از طریق منابع معتبر مانند پایگاه‌های اطلاعاتی دولتی، تصاویر مدارک هویتی، اطلاعات بانکی و داده‌های بیومتریک بررسی شده و صحت هویت فرد تأیید می‌شود. امروزه بسیاری از کسب‌وکارها برای احراز هویت کاربران از وب‌سرویس‌های احراز هویت استفاده می‌کنند تا فرایند ثبت‌نام و ارائه خدمات را سریع‌تر و امن‌تر انجام دهند.

کاربردهای اصلی احراز هویت دیجیتال عبارت‌اند از:

• افتتاح حساب آنلاین
• احراز هویت بانکی
• ثبت‌نام در صرافی‌های رمزارزی
• اعطای تسهیلات و وام
• امضای الکترونیکی
• خدمات بیمه و سرمایه‌گذاری

مهم‌ترین فناوری‌های مورد استفاده در سامانه‌های احراز هویت

سامانه‌های احراز هویت برای افزایش دقت و امنیت خود از فناوری‌های مختلفی استفاده می‌کنند. در این بخش، برخی از مهم‌ترین فناوری‌های احراز هویت آنلاین را بررسی می‌کنیم.

•  تشخیص چهره (Face Detection)

در این فناوری، وجود چهره در تصویر شناسایی شده و موقعیت آن مشخص می‌شود. API تشخیص چهره یکی از مهم‌ترین بخش‌های سامانه‌های احراز هویت مدرن محسوب می‌شود.

•  تشخیص زنده بودن (Liveness Detection)

یکی از رایج‌ترین روش‌های تقلب، استفاده از عکس یا ویدئوی افراد است. فناوری Liveness Detection تشخیص می‌دهد که فرد مقابل دوربین یک شخص واقعی است یا قصد دارد از طریق تصویر شخصی دیگر، سیستم را فریب دهد.

• تشخیص کارت ملی و OCR

اطلاعات کارت‌های هویتی مانند کارت ملی برای اینکه توسط سامانه‌های احراز هویت قابل‌استفاده باشد، در ابتدا باید با ابزارهای OCR به متن دیجیتالی تبدیل شود. به همین منظور، از فناوری تشخیص کارت ملی و OCR (Optical Character Recognition) استفاده می‌شود تا اطلاعاتی مانند نام و نام خانوادگی، کد ملی، تاریخ تولد و سایر داده‌های درج‌شده روی کارت را استخراج کرده و در اختیار سامانه قرار دهد.

• استعلام اطلاعات هویتی

بسیاری از سامانه‌های احراز هویت به پایگاه‌های اطلاعاتی رسمی متصل هستند و اطلاعات ثبت‌شده توسط کاربر را با داده‌های معتبر موجود در این منابع تطبیق می‌دهند. این استعلام‌ها می‌توانند شامل بررسی صحت کد ملی، نام و نام خانوادگی، تاریخ تولد، شماره تلفن همراه و سایر اطلاعات هویتی باشند.

•  احراز هویت KYC

احراز هویت KYC یا Know Your Customer مجموعه‌ای از فرایندهای شناسایی و اعتبارسنجی کاربران است که در صنایع مالی، بانکی، بیمه و سرمایه‌گذاری کاربرد گسترده‌ای دارد. در این روند، اطلاعات هویتی، مدارک شناسایی و گاهی اطلاعات بانکی و اعتباری کاربران بررسی می‌شود تا از صحت هویت آن‌ها اطمینان حاصل شود.

مهم‌ترین ویژگی‌های سرویس احراز هویت آنلاین

با افزایش تعداد ارائه‌دهندگان خدمات احراز هویت در ایران، انتخاب یک سرویس احراز هویت آنلاین مناسب به یکی از دغدغه‌های اصلی کسب‌وکارها تبدیل شده است. یک سامانه احراز هویت حرفه‌ای باید علاوه بر تأمین امنیت، تجربه کاربری مناسبی نیز ارائه دهد تا کاربران بتوانند فرایند احراز هویت را با کمترین اصطکاک و در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام دهند.

بیشتر بخوانید: آموزش ساخت JWT Token برای احراز هویت کاربران

در ادامه، مهم‌ترین ویژگی‌هایی که هنگام انتخاب یک API احراز هویت یا وب‌سرویس احراز هویت باید در نظر بگیرید را بررسی می‌کنیم.

•  دقت بالا در تشخیص هویت

شاخصه دقت، یکی از مهم‌ترین معیارهای ارزیابی سامانه‌های احراز هویت است. هرچه الگوریتم‌های تشخیص چهره، تطبیق چهره و تشخیص زنده‌بودن عملکرد دقیق‌تری داشته باشند، احتمال پذیرش افراد متقلب یا رد شدن کاربران واقعی کاهش پیدا می‌کند. این موضوع به‌ویژه برای کسب‌وکارهایی که با اطلاعات حساس کاربران سروکار دارند، از جمله بانک‌ها، صرافی‌ها، شرکت‌های بیمه و پلتفرم‌های مالی اهمیت زیادی دارد. 

• سرعت پردازش و پاسخ‌دهی

کاربران امروزی انتظار دارند فرایند احراز هویت تنها در چند دقیقه انجام شود. اگر مراحل احراز هویت بیش از حد طولانی یا پیچیده باشند، احتمال رها شدن ثبت‌نام توسط کاربران افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل، بهترین سرویس‌های احراز هویت ایرانی معمولاً از زیرساخت‌های پردازشی قدرتمند و الگوریتم‌های بهینه استفاده می‌کنند تا درخواست‌ها در سریع‌ترین زمان ممکن پردازش شوند.

• امنیت بالا و حفظ حریم خصوصی

رعایت استانداردهای امنیتی، رمزنگاری داده‌ها و محافظت از اطلاعات کاربران از الزامات اصلی یک سرویس حرفه‌ای محسوب می‌شود. از همین رو، کسب‌وکارها باید اطمینان حاصل کنند که ارائه‌دهنده سرویس، سیاست‌های مشخصی برای نگهداری و حذف اطلاعات کاربران دارد.

• مستندات فنی کامل و APIهای توسعه‌پذیر

برای بسیاری از شرکت‌ها، کیفیت مستندات فنی به‌اندازه کیفیت خود سرویس اهمیت دارد. یک API احراز هویت استاندارد باید دارای مستندات کامل، نمونه کد، راهنمای پیاده‌سازی و محیط آزمایشی باشد. این ویژگی باعث می‌شود تیم‌های فنی بتوانند سرویس را سریع‌تر به سامانه‌های خود متصل کرده و هزینه‌های توسعه و نگهداری را کاهش دهند.

•  مقیاس‌پذیری و پایداری سرویس

کسب‌وکارهای بزرگ ممکن است روزانه با هزاران درخواست احراز هویت مواجه شوند. به همین دلیل، سرویس انتخابی باید توانایی پاسخ‌گویی به حجم بالای درخواست‌ها را بدون افت کیفیت داشته باشد. پایداری زیرساخت، دسترس‌پذیری بالا و توانایی مدیریت بارهای سنگین، از مهم‌ترین معیارهای انتخاب یک سامانه احراز هویت کاربردی محسوب می‌شوند.

• پشتیبانی فنی و خدمات پس از فروش

حتی بهترین سرویس‌های احراز هویت هم ممکن است در برخی شرایط با چالش‌های فنی مواجه شوند. وجود یک تیم پشتیبانی متخصص و پاسخگو می‌تواند بسیاری از مشکلات احتمالی را در کوتاه‌ترین زمان برطرف کند و اجازه ندهد که در روند کاری سازمان‌ها خللی ایجاد شود.

مقایسه بهترین سرویس‌های احراز هویت ایرانی

بازار ایران در سال 1405 میزبان چندین شرکت فعال در حوزه احراز هویت دیجیتال و خدمات eKYC است. در ادامه مهم‌ترین بازیگران این حوزه را بررسی می‌کنیم.

1.  فراشناسا

سرویس احراز هویت فراشناسا، محصولی از شرکت پارت دانش‌بنیان است که تمرکز اصلی آن بر ارائه راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در حوزه احراز هویت بیومتریک است. این سرویس باتکیه‌بر فناوری‌های یادگیری ماشین و بینایی کامپیوتر، امکان انجام کامل فرایند احراز هویت کاربران را به‌صورت غیرحضوری فراهم می‌کند.

از مهم‌ترین ویژگی‌های فراشناسا می‌توان به تطبیق چهره (Face Verification)، تشخیص زنده‌بودن با هوش مصنوعی (Liveness Detection)، تشخیص هوشیاری و توجه کاربر (Awareness Detection) و دیگر قابلیت‌های مبتنی بر هوش مصنوعی این سرویس اشاره کرد. دقت 99% در تشخیص هویت، سرعت بالای احراز هویت و روش‌های متفاوت ارائه (SDK، API و Webview)، فراشناسا را به یکی از پرچم‌داران سرویس‌های احراز هویت ایرانی تبدیل کرده است.

ویژگی‌های شاخص:

• تکنیک تشخیص جعل ویدئو (Spoofing)
• تکنیک تشخیص ویدئوهای دیپ‌فیک (Deep Fake)
• تکنیک تشخیص بافت چهره
• تکنیک تشخیص حالت دست (Hand Gesture)
• قابلیت خوانش عبارات متنی (Text to Speech)
• بیش از 70 میلیون احراز هویت الکترونیک

2.  یوآیدی (U-ID)

یوآیدی (U-ID) یکی دیگر از نام‌های شناخته شده در میان سرویس‌های احراز هویت دیجیتال ایرانی است. این سرویس تلاش کرده است خدمات eKYC را در قالب APIهای ساده و قابل‌پیاده‌سازی ارائه کند تا کسب‌وکارهای آنلاین بتوانند فرایند ثبت‌نام و تأیید هویت کاربران را بدون پیچیدگی‌های فنی اجرا کنند. از نقاط قوت یوآیدی می‌توان به رابط کاربری مناسب، مستندات فنی کامل و روند پیاده‌سازی سریع اشاره کرد.

ویژگی‌های شاخص:

• احراز هویت KYC
• تطبیق چهره هوشمند
• پردازش مدارک هویتی
• APIهای توسعه‌پذیر
•  مستقل از مرکز تماس

3.  جیبیت (Jibit)

جیبیت یکی دیگر از بازیگران حوزه فینتک در ایران است که علاوه‌ بر خدمات پرداخت، در زمینه احراز هویت هوشمند هم فعالیت می‌کند. تمرکز اصلی این سرویس بر ایجاد یک اکوسیستم یکپارچه مالی است که در آن کسب‌وکارها بتوانند هم‌زمان به خدمات پرداخت، استعلام حساب و احراز هویت دسترسی داشته باشند. در حوزه احراز هویت، جیبیت با ارائه API های مرتبط با تأیید اطلاعات بانکی و اتصال به زیرساخت‌های مالی، انجام فرایند KYC را امکان‌پذیر می‌کند.

ویژگی‌های شاخص:

•  احراز هویت بانکی و مالی
•  اتصال به API های بانکداری باز
•  یکپارچگی با سرویس‌های پرداخت
•  مناسب برای فینتک‌ها و نئوبانک‌ها
•  کاهش پیچیدگی توسعه زیرساخت

4.  دیبا رایان

دیبا رایان از جمله شرکت‌هایی است که تمرکز اصلی خود را بر ارائه راهکارهای سازمانی در حوزه احراز هویت دیجیتال و eKYC قرار داده است.  این سرویس خدماتی مانند تطبیق چهره، تشخیص مدارک هویتی، احراز هویت KYC و یکپارچه‌سازی با سامانه‌های داخلی سازمان‌ها را در اختیار مشتریان خود قرار می‌دهد.

ویژگی‌های شاخص:

•  احراز هویت KYC سازمانی
•  تطبیق چهره و بررسی مدارک
•  امکان سفارشی‌سازی فرایندها
• یکپارچگی با سیستم‌های داخلی
• پنل مدیریتی و داشبورد گزارش‌دهی

5.  ویدا (Vida Verify)

ویدا یک راهکار جامع احراز هویت دیجیتال مبتنی بر هوش مصنوعی که برای شناخت مشتریان به‌صورت آنلاین مورد استفاده قرار می‌گیرد. این سرویس بر تجربه کاربری ساده و کاهش زمان انجام فرایند احراز هویت تمرکز دارد تا کاربران بتوانند در کوتاه‌ترین زمان ممکن، مراحل ثبت‌نام و تأیید هویت را تکمیل کنند. از جمله قابلیت‌های ویدا می‌توان به تشخیص چهره، تطبیق تصویر، تشخیص زنده بودن و اعتبارسنجی مدارک هویتی اشاره کرد.

ویژگی‌های شاخص:

• احراز هویت دیجیتال
•  تشخیص زنده بودن
•  سرویس تطبیق چهره
• مستقل از مرکز تماس

به‌طورکلی، سرویس‌های احراز هویت ایرانی طی سال‌های اخیر به سطح قابل اطمینانی از بلوغ دست یافته‌اند و از اکثر فناوری‌های مهم مانند تشخیص و تطبیق چهره، تشخیص زنده‌بودن و قابلیت Text-To-Speech پشتیبانی می‌کنند. در حال حاضر، نسل جدیدی از قابلیت‌های احراز هویت مانند تکنیک تشخیص جعل ویدئو (Spoofing) و تشخیص ویدئوهای دیپ‌فیک (Deep Fake) نیز به‌تدریج در حال تبدیل‌شدن به استانداردهای جدید این صنعت هستند.

پیشنهاد می‌شود هنگام انتخاب بهترین سرویس احراز هویت ایرانی، علاوه بر قابلیت‌هایی از این دست، به کیفیت پیاده‌سازی فناوری‌ها، دقت الگوریتم‌های هوش مصنوعی، نرخ خطای تطبیق چهره، سرعت پاسخ‌دهی، پایداری زیرساخت و کیفیت پشتیبانی، دقت کنید.

هزینه API احراز هویت چگونه محاسبه می‌شود؟

هزینه استفاده از API احراز هویت معمولاً به عوامل مختلفی بستگی دارد و مدل قیمت‌گذاری شرکت‌های مختلف می‌تواند تفاوت‌های قابل‌توجهی داشته باشد. با این حال، اغلب ارائه‌دهندگان از چند معیار مشترک برای تعیین تعرفه خدمات خود استفاده می‌کنند.

بیشتر بخوانید: هزینه پیاده‌سازی احراز هویت آنلاین چقدر است؟

• تعداد درخواست‌های احراز هویت

رایج‌ترین مدل قیمت‌گذاری در سرویس‌های احراز هویت، محاسبه هزینه بر اساس تعداد تراکنش‌ها یا تعداد احراز هویت‌های انجام‌شده است. معمولاً با افزایش حجم درخواست‌ها، هزینه هر تراکنش کاهش پیدا می‌کند و این قیمت‌گذاری مقیاس‌پذیر، استفاده از API احراز هویت را برای کسب‌وکارهای بزرگ به گزینه‌ای اقتصادی‌تر تبدیل می‌کند.

•  نوع سرویس مورد استفاده

هزینه استعلام ساده اطلاعات هویتی با هزینه سرویس‌هایی مانند API تشخیص چهره، API تأیید چهره یا تشخیص زنده بودن یکسان نیست. هرچه سطح پردازش هوش مصنوعی و پیچیدگی عملیات بیشتر باشد، تعرفه سرویس نیز افزایش پیدا می‌کند. از همین رو، کسب‌وکارهای مختلف می‌توانند با توجه به نیازهای خود، از قابلیت‌های مختلف این سرویس‌ها بهره ببرند و از این طریق، در هزینه‌های خود صرفه‌جویی کنند.

•  میزان استفاده از سرویس‌های مرجع

برخی سرویس‌های احراز هویت برای اعتبارسنجی اطلاعات کاربران به پایگاه‌های داده و سرویس‌های رسمی متصل هستند. هزینه استفاده از این استعلام‌ها معمولاً در قیمت نهایی احراز هویت لحاظ می‌شود و می‌تواند بر تعرفه نهایی تأثیرگذار باشد.

•  مدل استقرار

برخی کسب‌وکارها از نسخه ابری (Cloud) سرویس استفاده می‌کنند، در حالی که برخی سازمان‌ها به دلایل امنیتی یا الزامات قانونی ترجیح می‌دهند سامانه روی زیرساخت اختصاصی خودشان مستقر شود. راهکارهای اینچنینی معمولاً هزینه اولیه بالاتری دارند اما کنترل بیشتری بر داده‌ها فراهم می‌کنند.

چگونه بهترین API احراز هویت را انتخاب کنیم؟

انتخاب بهترین API احراز هویت صرفاً به مقایسه قیمت یا تعداد قابلیت‌های یک سرویس محدود نمی‌شود. هر کسب‌وکار بسته به حوزه فعالیت، تعداد کاربران، الزامات قانونی و سطح ریسک خود به راهکار متفاوتی نیاز دارد. برای مثال، نیازهای یک صرافی رمزارزی با یک فروشگاه اینترنتی یا شرکت بیمه یکسان نیست. به همین دلیل، پیش از انتخاب سرویس احراز هویت باید نیازهای فنی و تجاری کسب‌وکار خود را به طور دقیق مشخص کنید.

در ادامه، مهم‌ترین معیارهایی که باید هنگام انتخاب بهترین سرویس احراز هویت ایرانی در نظر بگیرید را بررسی می‌کنیم.

1. نیازهای کسب‌وکار خود را مشخص کنید

اولین قدم، تعیین سطح احراز هویت مورد نیاز است. برخی کسب‌وکارها تنها به استعلام اطلاعات هویتی کاربران نیاز دارند، درحالی‌که برخی دیگر باید روند کامل احراز هویت KYC را اجرا کنند. به طور مثال، فروشگاه‌های اینترنتی معمولاً به احراز هویت ساده نیاز دارند؛ این در حالی است که فینتک‌ها، صرافی‌های رمزارز و شرکت‌های بیمه معمولاً به فرایند کامل احراز هویت احتیاج دارند.

2. دقت الگوریتم‌های هوش مصنوعی را بررسی کنید

یکی از مهم‌ترین معیارها در انتخاب یک وب‌سرویس احراز هویت، میزان دقت آن در تشخیص هویت است. نرخ خطای پایین در تطبیق چهره و تشخیص زنده‌بودن می‌تواند تأثیر مستقیمی بر امنیت سرویس و رضایت کاربران داشته باشد.

بهتر است هنگام ارزیابی سرویس‌ها به موارد زیر توجه کنید:

• دقت API تشخیص چهره
• دقت سرویس تطبیق چهره
• توانایی تشخیص تصاویر جعلی
• قابلیت شناسایی حملات  Spoofing
• قابلیت تشخیص ویدئوهای دیپ‌فیک

این قابلیت‌ها به‌ویژه برای کسب‌وکارهایی که با تراکنش‌های مالی سروکار دارند، اهمیت بالایی دارند.

3. به تجربه کاربری اهمیت ویژه‌ای داشته باشید

حتی اگر یک سامانه احراز هویت از پیشرفته‌ترین فناوری‌ها استفاده کند، درصورتی‌که فرایند احراز هویت برای کاربران پیچیده باشد، نرخ تکمیل ثبت‌نام کاهش پیدا خواهد کرد. به همین دلیل توصیه می‌شود سرویس‌هایی را انتخاب کنید که:

• فرایند احراز هویت کوتاه و ساده‌ای داشته باشند
• روی تلفن‌های همراه مختلف عملکرد مناسبی ارائه دهند
• کیفیت مناسبی در شرایط نوری متفاوت داشته باشند
• کاربران را با مراحل پیچیده و متعدد مواجه نکنند

4. کیفیت مستندات فنی و APIها را ارزیابی کنید

یکی از عواملی که اغلب در ابتدای پروژه نادیده گرفته می‌شود، کیفیت مستندات فنی است. هرچه مستندات API کامل‌تر باشند، فرایند پیاده‌سازی سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر خواهد بود.

پیش از انتخاب سرویس، موارد زیر را بررسی کنید:

• وجود مستندات فنی کامل
• ارائه نمونه کد
• وجود محیط  Sandbox
• کیفیت راهنماهای پیاده‌سازی
• پشتیبانی از زبان‌های برنامه‌نویسی مختلف

5. پایداری و مقیاس‌پذیری سرویس را در اولویت قرار دهید

اگر صاحب یک کسب‌وکار نوپا هستید، شاید میزان مقیاس‌پذیری سرویس در ابتدا برای شما در اولویت نباشد؛ اما اما با رشد تعداد کاربران و افزایش حجم درخواست‌ها، اهمیت این موضوع به‌سرعت خود را نشان می‌دهد. یک سامانه احراز هویت مناسب باید بتواند بدون افت عملکرد، پاسخ‌گوی هزاران یا حتی میلیون‌ها درخواست در ماه باشد. در غیر این صورت، افزایش ترافیک می‌تواند باعث کندی سرویس، افزایش نرخ خطا و نارضایتی کاربران شود.

6. کیفیت پشتیبانی را فراموش نکنید

هرگونه اختلال یا تأخیر در عملکرد سرویس می‌تواند باعث کاهش رضایت کاربران، افزایش نرخ رها شدن فرایند ثبت‌نام و حتی از دست رفتن فرصت‌های تجاری شود. در چنین شرایطی، وجود یک تیم پشتیبانی پاسخگو می‌تواند از بروز اختلال در فرایندهای کسب‌وکار جلوگیری کند.

جمع‌بندی

انتخاب بهترین سرویس احراز هویت ایرانی به عوامل مختلفی مانند نوع کسب‌وکار، حجم کاربران، الزامات امنیتی و بودجه سازمان بستگی دارد. برای برخی از سازمان‌ها، شاخص قیمت و تعداد قابلیت‌ها، تنها عوامل برای انتخاب سرویس هستند، اما در عمل، این رویکرد همیشه بهترین نتیجه را به همراه ندارد. یک سرویس احراز هویت ارزان‌قیمت که دقت پایینی در تشخیص هویت داشته باشد یا در زمان‌های پرترافیک با اختلال مواجه شود، می‌تواند هزینه‌های پنهان قابل‌توجهی را به کسب‌وکار تحمیل کند. از افزایش نرخ تقلب و جعل هویت گرفته تا کاهش نرخ تکمیل ثبت‌نام کاربران و افزایش بار کاری تیم پشتیبانی، همگی از پیامدهای انتخاب نادرست یک سرویس احراز هویت آنلاین هستند.

در نهایت، کسب‌وکارهایی که از امروز زیرساخت مناسبی برای احراز هویت کاربران خود انتخاب کنند، نه‌تنها از مزایای امنیتی و عملیاتی آن بهره‌مند خواهند شد، بلکه آمادگی بیشتری برای پاسخ‌گویی به نیازهای آینده بازار نیز خواهند داشت.