در چند سال اخیر شکل و شمایل بانکداری به‌صورت کلی تغییر کرده است. با رشد سریع بانک‌های دیجیتالی و نئوبانک‎ها، دیگر شیوه قدیمی مراجعه حضوری به بانک‌ها، صف‌های طولانی و کاغذبازی‌های فراوان تقریبا از میان رفته است. حالا دیگر به‌راحتی می‌توان از خانه، شرکت و یا هر جای دیگر با یک گوشی یا لپ‌‌تاپ کارهایی مانند افتتاح حساب آنلاین، انتقال پول و مدیریت دارایی‌ها را انجام داد. اما چیزی که تمام این فرایندها را در دنیای جدید ممکن کرده، احراز هویت برای نئوبانک‌هاست که بدون آن، هیچ سرویسی نمی‌‎تواند علاوه بر اینکه اعتماد کاربرها را به دست می‌آورد، در بازار شلوغ فینتک هم دوام بیاورد. در این یادداشت همراه ما باشید تا با فرایند احراز هویت برای نئوبانک‌ها و سرویس‌ها آشنا شویم.

نئوبانک چیست؟

در ساده‌ترین تعریف می‌توان گفت نئوبانک یک نوع بانک کاملا دیجیتال است که همه خدماتش به صورت آنلاین و از طریق اپلیکیشن و یا وب‌سایت انجام می‌شود و هیچ شعبه فیزیکی ندارد. برای روشن‌شدن موضوع بهتر است بین سه نوع بانک تفاوت قائل شویم. بانک‌های سنتی (Traditional Banks) همان بانک‌های قدیمی با شعبه فیزیکی هستند که خدمات حضوری ارائه می‌دهند. بانک‌های دیجیتال (Digital Banks) بانک‌هایی هستند که هم شعبه فیزیکی دارند و هم خدمات آنلاین ارائه می‌دهند و به‌نوعی ترکیبی از روش سنتی و دیجیتال محسوب می‌شوند و نئوبانک‌ها (Neobanks) که بانک‌های کاملا دیجیتال هستند و از طریق موبایل و اپلیکیشن فعالیت می‌‌کنند و هیچ شعبه فیزیکی‌ای ندارند.

نئوبانک چه تفاوتی با بانک‌های سنتی دارد؟

اگر بخواهیم به‌صورت دقیق و جزئی به تفاوت بین بانک سنتی و نئوبانک بپردازیم، باید بگوییم نئوبانک‌ها کاملا دیجیتال هستند و تمام خدمات آن‌ها به‌صورت غیرحضوری و در بستر اپ یا وب انجام می‌‌شود. اما بانک‌های سنتی هنوز به شعبه فیزیکی وابسته هستند و در کنار خدمات آنلاین، به‌صورت حضوری نیز با ارائه خدمت مشغول هستند.

یک تفاوت مهم دیگر بین این بانک‌ها، بحث مجوز و ساختار است. بیشتر بانک‌های سنتی کاملا مجوز رسمی بانکی دارند، اما بسیاری از نئوبانک‌ها خودشان به‌تنهایی بانک کاملی نیستند و برای ارائه خدمات یا بیمه سپرده‌ها معمولا با بانک‌های سنتی شریک می‌شوند. از نظر هزینه هم تفاوت زیادی بین این دو بانک وجود دارد. از آنجا که نئوبانک‌ها مجبور به صرف هزینه برای شعبه و کارهای حضوری نیستند، معمولا کارمزدهای بسیار کمتر و حتی نزدیک به صفر دارند. در مقابل، بانک‌های سنتی معمولا کارمزدهای بیشتر و ساختار هزینه پیچیده‌تری نیز دارند.

بیشتر بخوانید: چالش‌ها و راهکارهای احراز هویت در اپلیکیشن‌های موبایل

 از نظر خدمات نیز اختلاف واضحی بین این دو وجود دارد. به این معنا که نئوبانک‌ها بیشتر روی کارهای روزمره مانند افتتاح حساب آنلاین، انتقال پول، پرداخت‌ها و ابزارهای ساده مدیریت مالی تمرکز دارند، اما بانک‌های سنتی معمولا گسترده‌تر عمل می‌کنند و خدماتی مانند ارائه وام‌های متنوع، کارت‌های اعتباری، سرمایه‌گذاری، مشاوره مالی و همچنین خدمات مالی پیشرفته‌تر را بر عهده دارند.  آخرین تفاوت این دو بانک نیز به نوع رابطه آن‌ها با مشتری برمی‌گردد. بانک‌های سنتی معمولا به دنبال رابطه‌های بلندمدت‌تر و رسمی‌تر هستند، در حالی که نئوبانک‌ها بیشتر روی تجربه سریع، ساده و انعطاف‌پذیری تمرکز دارند و ارتباطشان با کاربر به صورت دیجیتالی است.

مزایای استفاده از سرویس احراز هویت آنلاین برای نئوبانک‌ها

از آنجا که نئوبانک‌ها کاملا دیجیتال و بدون شعبه هستند، همه فرایندهای آن‌ها به احراز هویت برای نئوبانک‌ها وابسته است. در واقع اگر این مرحله احراز هویت درست و سریع انجام نشود، کل فرایند تجربه کاربری با مشکل مواجه می‌شود. به همین خاطر هم یکی از ستون‌های اصلی موفقیت نئوبانک‌ها، استفاده از سامانه احراز هویت آنلاین و احراز هویت دیجیتال است. این سرویس‌ها علاوه بر اینکه موجب ارتقا امنیت می‌شوند، تجربه کاربری مطلوبی را نیز رقم می‌زنند. در ادامه همراه ما باشید تا مهم‌ترین مزایای استفاده از سامانه احراز هویت آنلاین را بررسی کنیم:

• افتتاح حساب سریع‌تر: یکی از بزرگ‌ترین مزایای احراز هویت غیرحضوری این است که کاربر می‌تواند تنها با گوشی هوشمندش و فقط در عرض چند دقیقه حساب باز کند. در واقع به جای اینکه فرم‌های طولانی را تکمیل کند و منتظر بررسی دستی بماند، سیستم‌ به‌صورت خودکار مدارک را بررسی می‌کند و همین باعث می‌شود فرایند افتتاح حساب بدون مراجعه حضوری بسیار سریع و روان انجام شود و نرخ رها کردن ثبت‌نام نیز به طور محسوسی کاهش پیدا کند.
• کاهش تقلب و شناسایی هویت‌های جعلی: از آنجا که در نئوبانک‎ها تمامی فرایندهای به صورت آنلاین انجام می‌شود، احتمال سوء استفاده نیز بالا می‌رود. در اینجاست که ابزارهای تشخیص تقلب وارد عمل می‌شوند. سیستم‌های هوشمند می‌توانند با دقت بسیار بالا و درصد خطای کم، مدارک جعلی، هویت‌های ساختگی و یا رفتارهای مشکوک را تشخیص دهد و قبل از ورود به سیستم، جلوی آن‌ها را بگیرند. در نهایت این قابلیت امنیت کل سرویس را بالا می‌برد.
• تجربه کاربری ساده و بدون اصطکاک: به جرات می‌توان گفت یکی از دلایل محبوبیت نئوبانک‌ها همین سادگی است، زیرا کاربر دیگر لازم نیست به صورت حضوری به شعب بانکی مراجعه کند و یا مدراک را به‌صورت دستی تحویل دهد. کل فرایند احراز هویت غیرحضوری با چند کلیک انجام می‌شود و در نتیجه تجربه سریع، راحت و بدون دردسری برای کاربر رقم می‌خورد.
• رعایت قوانین مالی و استانداردهای KYC: یکی از مزیت‌های احراز هویت نئوبانک تامین امنیت است. زیرا هر نئوبانکی باید با قوانین جهانی مثل KYC و مقررات ضدپول‌شویی (AML) هماهنگ باشد. سرویس‌های احراز هویت آنلاین کمک می‌کند اطلاعات مشتری به صورت استاندارد بررسی شود و بانک‌ها از نظر قانونی دچار مشکل نشوند.
•  افزایش امنیت با فناوری‌های پیشرفته: برای احراز هویت در نئوبانک‌ها از تکنولوژی‌های مانند تایید هویت دو عاملی (Two-Factor Authentication)، رمزنگاری اطلاعات و سیستم‌های هوشمند استفاده می‌کنند. این یعنی حتی اگر کسی به رمز عبور دسترسی داشته باشد، بدون تایید دوم نمی‌تواند وارد حساب شود و همچنین داده‌های کاربران نیز به‌صورت امن ذخیره می‌شود.
•  مقیاس‌پذیری برای رشد سریع‌ نئوبانک‌ها: نئوبانک‌ها معمولا بسیار سریع رشد می‌کنند. خوبی سرویس‌های هوشمند این است که به‌صورت همزمان می‌توانند هزاران یا میلیون‌ها درخواست را پردازش کنند و همین ویژگی مقیاس‌پذیری برای بانک‌های دیجیتالی و بانکداری مجازی، مزیتی حیاتی محسوب می‌شود.
•  پشتیبانی کامل از خدمات مالی بدون مراجعه حضوری: هدف اصلی نئوبانک‌ها ارائه خدمات مالی بدون مراجعه حضوری است و مزیت سرویس‌های آنلاین این است که این امکان را فراهم می‌کند تا کاربر بدون رفتن به شعبه، تمام خدمات مانند افتتاح حساب، انتقال وجه و مدیریت حساب را انجام دهد.

ویژگی‌های بهترین سرویس احراز هویت برای نئوبانک‌ها

برای پیدا کردن بهترین API احراز هویت برای بانک‌ها باید ملاک‌های مشخص و دقیقی را در نظر داشته باشید. زیرا تمام فرایندهای نئوبانک‎ها به احراز هویت دیجیتال وابسته است. اگر این بخش درست کار نکند، هم امنیت سرویس و هم تجربه کاربر به خطر می‌افتد. بنابراین برای پیاده‌سازی احراز هویت دیجیتال در نئوبانک‌ها باید معیارهای زیر را در نظر بگیرید:

•  سرعت بالا در احراز هویت: سرویس احراز هویت بانکی باید بتواند در چند ثانیه کاربر را تایید کند. یعنی از لحظه‌ای که کاربر وارد فرایند افتتاح حساب آنلاین می‌شود تا تایید نهایی، همه چیز سریع و بدون معطلی انجام می‌شود و فرآیند افتتاح حساب در چند دقیقه تکمیل می‌شود. این سرعت مستقیم روی نرخ  تبدیل و تجربه کاربری تاثیر می‌گذارد.
•  پشتیبانی از احراز هویت غیرحضوری کامل: فرایند احراز هویت مشتریان بانکی باید کاملا غیرحضوری پیش برود. بنابراین سرویسی را انتخاب کنید که نیاز به مراجعه حضوری کاربر نداشته باشد. به این صورت که کاربر فقط با گوشی یا لپ‌تاپ بتواند عکس بگیرد، مدارکش را ارسال کند و بدون مراجعه حضوری، تایید شود. این قابلیت برای بانک‌های دیجیتالی بسیار حیاتی است.
•  تشخیص زنده بودن: یکی از مهم‌ترین قابلیت‌هایی که باید سیستم احراز هویت دیجیتال در نئوبانک‌ها داشته باشد، قابلیت تشخیص زنده بودن (Liveness Detection) است. یعنی سیستم باید بتواند تشخیص دهد سلفی واقعی از فرد زنده و هوشیار گرفته شده یا اینکه از تصویر و ویدئو جعلی استفاده شده است. این تکنولوژی نقش بسیار مهمی در جلوگیری از جعل هویت و افزایش امنیت سرویس احراز هویت بانکی دارد.
• دقت بالا در تشخیص تقلب: بهترین سرویس احراز هویت باید قابلیت تشخیص تقلب داشته باشد و بتواند با سرعت و دقت بالا هویت‌های جعلی، مدارک دستکاری‌شده و رفتارهای مشکوک را شناسایی کند. این موضوع به‌ویژه در سیستم‌های بانک‌های نوین برای جلوگیری از سوء‎استفاده‌های مالی بسیار مهم است.
•  پشتیبانی از تایید هویت دو عاملی (Two-Factor Authentication): یک سرویس استاندارد احراز هویت برای بانکداری مجازی باید امکان فعال‌سازی تایید هویت دو عاملی را داشته باشد تا حتی اگر اطلاعات کاربر لو رفت، جلوی دسترسی غیرمجاز را بگیرد و امنیت کلی سیستم را چند برابر ارتقاء دهد.
•  یکپارچگی با API و سیستم‌های بانکی: نئوبانک‌ها باید بتوانند API احراز هویت دیجیتال را به راحتی داخل سیستم خودشان پیاده کنند. یعنی آن سرویس باید هم مستندات فنی کامل و دقیق و هم تیم پشتیبانی حرفه‌ای و همیشه پاسخگو داشته باشد تا API احراز هویت به راحتی با اپلیکیشن‌های بانکی، سیستم‌های پرداخت و زیرساخت‌های فین‌تک ادغام شود.
•  رعایت کامل استانداردهای KYC و قوانین مالی: سرویس مورد نظر شما برای اینکه بتواند خدمات مالی بدون مراجعه حضوری را با امنیت کامل ارائه بدهد، باید مطابق با استانداردهای جهانی مانند KYC و قوانین ضد پول‌شویی کار کند. این موضوع به ویژه برای احراز هویت موسسات مالی و بانکی و جلوگیری از ریسک‌های قانونی ضروری است.
• امنیت بالا و رمزنگاری اطلاعات: در نئوبانک‌‎ها اطلاعات کاربران باید با بالاترین سطح امنیت ذخیره و سپس منتقل شود. استفاده از رمزنگاری اطلاعات و زیرساخت‌های امن باعث می‌شود داده‌ها در برابر حملات سایبری محافظت شوند.
•  مقیاس‌پذیری برای رشد نئوبانک‌ها: یک سرویس خوب احراز هویت باید بتواند با رشد سریع نئوبانک‌ها هماهنگ شود و میلیون‌ها درخواست همزمان را مدیریت کند. این ویژگی برای بانکداری مجازی بسیار مهم است، زیرا اگر سیستم مقیاس‌پذیر نباشد، نمی‌تواند فرآیند افتتاح حساب آنلاین را در شرایطی که تعداد کاربران افزایش پیدا می‌کند، مدیریت کند.

مهم‌ترین چالش‌های احراز هویت در نئوبانک‌ها

تا اینجا با مزیت‌های احراز هویت برای نئوبانک‌ها آشنا شدیم؛ از امن و آسان کردن فرایند افتتاح حساب بدون مراجعه حضوری تا دقت بسیار بالا در تشخیص تقلب. اما در کنار این همه مزیت، باید به این نکته نیز توجه داشت که سیستم احراز هویت علاوه بر اینکه موهبت‌هایی دارد، چالش‌هایی نیز دارد که نباید آن‌ها را نادیده گرفت. در واقع هرقدر احراز هویت دیجیتال پیشرفته‌تر باشد، روش‌های تقلب نیز پیچیده‌تر می‌شوند. در ادامه همراه ما باشید تا چند مورد از این چالش‌ها را با هم بررسی کنیم:

•  افزایش تقلب و جعل هویت: می‌توان گفت بزرگ‌ترین تهدید ارائه خدمات مالی در بستر اینترنت و نئوبانک‌ها، سوء‌استفاده از هویت‌های جعلی، مدارک دستکاری شده و سرقت هویت است. اگر سیستم نتواند با قابلیت تشخیص تقلب و کنترل‌های امنیتی بر روی تراکنش‌ها، احتمال کلاهبرداری و پول‌شویی را تشخیص دهد، عملا امنیت نئوبانک‌ها تحت‌الشعاع قرار می‌گیرد.
•   حملات مبتنی بر هوش مصنوعی (Deepfake و Synthetic Identity): هرچند هوش مصنوعی در حوزه بانکداری امنیت فرایند احراز هویت را افزایش داده، اما مهاجمان نیز از فناوری‌هایی مانند دیپ‌فیک و هویت‌های مصنوعی برای دور زدن سیستم‌های امنیتی استفاده می‌کنند، به همین دلیل نیز وجود قابلیت‌هایی مانند تشخیص زنده بودن (Liveness Detection) و احراز هویت بیومتریک به یکی از مهم‌ترین ابزارهای امنیتی نئوبانک‌ها تبدیل شده‌ است.
• رعایت قوانین KYC و AML: نئوبانک‌ها برای جلوگیری از جرایم مالی و دریافت مجوز فعالیت باید همواره با استانداردهای بین‌المللی مانند KYC و قوانین ضدپول‌شویی هماهنگ باشند. بنابراین یکی از چالش‌های احراز هویت این است که هرگونه تغییر کوچکی در قوانین می‌تواند روی کل فرآیند احراز هویت مشتریان بانکی تاثیر بگذارد و پیچیدگی‌های جدید ایجاد کند و در نهایت اعتبار نئوبانک را تحت‌تاثیر قرار دهد. 
•  تعادل بین امنیت و تجربه کاربری: یکی از مهم‌ترین نکاتی که در به کارگیری سرویس‌های احراز هویت باید مدنظر قرار دهید این است که سرویسی را انتخاب کنید تا علاوه بر اینکه امنیت را افزایش می‌دهد، فرایند افتتاح حساب دیجیتال را به کاری پیچیده و زمان‌بر تبدیل نکند. در واقع اگر احراز هویت بیش از حد دشوار باشد، بسیاری از کاربران فرآیند ثبت‌نام را نیمه‌‎کاره رها می‌کنند و اگر هم بیش از حد ساده باشد، احتمال تقلب افزایش می‌یابد. به همین دلیل، بهترین سرویس‌های احراز هویت تلاش می‌کنند تا با استفاده از هوش مصنوعی هم امنیت بالایی ارائه دهند و هم تجربه‌ای سریع و آسان برای کاربر فراهم کنند.
•   چالش احراز هویت کاربران غیرایرانی: یکی از مهم‌ترین موضوعات در نحوه احراز هویت غیرایرانی در نئوبانک‌ها، اعتبارسنجی مدارک هویتی صادرشده توسط کشورهای مختلف، تطبیق اطلاعات با پایگاه‌های داده و رعایت قوانین بین‌المللی KYC و AML است.

احراز هویت هوشمند؛ زیرساخت ضروری برای ورود سریع‌تر نئوبانک‌ها به بازار

برای بسیاری از نئوبانک‌ها و کسب‌وکارهای مالی، سریع‌ترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین راه برخورداری از سرویس‌ احراز هویت این است که API آن را از بسترهای ارائه‌دهنده تهیه کنند. زیرا وقت گذاشتن برای توسعه سرویس احراز هویت از صفر، کار بسیار زمان‌بری است. در بازاری که سرعت عرضه محصول، تجربه کاربری مطلوب و جلب رضایت مشتری اهمیت دارد، تاخیر در ارائه خدمات هوشمند می‌تواند یک مزیت رقابتی مهم را از میان بردارد. به عبارت دیگر، منتظر ماندن برای توسعه سرویس، پایبندی به راهکارهای سنتی و حتی استفاده از سرویس‌های بی‌کیفیت، ممکن است باعث شود کاربران پیش از توسعه سرویس و پیاده‌سازی آن در سیستم، به سراغ گزینه‌های رقیب بروند.

برای پاسخ به این نیاز، ویرا امکان استفاده از سرویس‌احراز هویت را از طریق API فراهم می‌کند. این پلتفرم با ارائه مستندات فنی و پشتیبانی، فرایند یکپارچه‌سازی این سرویس‌ را  با اپلیکیشن‌ها و سامانه‌های بانکی ساده‌تر می‌کند.

سرویس‌ احراز هویت فراشناسا با استفاده از قابلیت‌هایی مانند تطبیق چهره، تشخیص زنده بودن و سنجش هوشیاری، امکان احراز هویت غیرحضوری را به‌صورت بسیار دقیق و ضدجعل برای نئوبانک‌ها و کسب‌وکارهای مالی فراهم می‌کند. در توسعه این سرویس، انواع روش‌های ضدجعل همچون تشخیص حملات نمایشی (PAD) به کار گرفته شده‌ تا تلاش‌هایی مانند استفاده از تصویر چاپ‌شده به جای حضور واقعی فرد جلوی دوربین، استفاده از ماسک و گریم یا نمایش عکس و ویدئوی فرد از روی گوشی و سایر روش‌های فریب در فرایند احراز هویت را شناسایی و بی‌اثر کنند. 

فراشناسا تا به امروز، با بیش از ۷۰ میلیون احراز هویت موفق، 75 درصد از سهم این بازار را به خود اختصاص داده و یکی از پرکاربردترین و مورداعتمادترین سرویس‌‍‌های احراز هویت در میان سازمان‌های دولتی و خصوصی شناخته می‌شود. این سرویس هم‌اکنون از طریق ویرا قابل دسترس است تا تجربه‌ای امن و ساده از احراز هویت غیرحضوری برای نئوبانک‌ها رقم بزند.

جمع‌بندی

سرانجام می‌توان گفت احراز هویت برای نئوبانک‌ها فقط یک مرحله ساده برای ورود کاربر نیست، بلکه ستون اصلی نئوبانک‌ها محسوب می‎شود. از آنجا که نئوبانک‌ها کاملا بدون شعبه و بر پایه بانکداری مجازی عمل می‌کنند، باید بتوانند همزمان سه کار مهم یعنی سریع بودن، امن بودن و ساده بودن را انجام دهند. در واقع می‌توان گفت انتخاب یک سرویس احراز هویت بانکی مناسب یا حتی پیدا کردن بهترین API احراز هویت برای نئوبانک‌ها می‌تواند مستقیما روی موفقیت یا شکست یک نئوبانک تاثیر بگذارد. زیرا اگر این بخش درست کار نکند، هم امنیت به خطر و هم تجربه کاری مختل می‌شود و هم اعتماد از میان می‌رود.