API  بهتر است یا وب‌سرویس؟ این سوالی است که بسیاری توسعه‌دهندگان و صاحبان کسب‌وکار در مسیر توسعه یک محصول یا راه‌اندازی یک استارتاپ می‌پرسند؛ اما جالب است بدانید که این سوال از اساس خیلی هم دقیق نیست! درست مثل این می‌ماند که بپرسید اتومبیل بهتر است یا وسیله نقلیه؟ چرا که وب‌سرویس در واقع نوعی خاص از API است. برای پاسخ به این سوال بهتر است در ابتدا تفاوت وب سرویس و API را بررسی کنیم؛ در این یادداشت همراه ما باشید تا API، وب سرویس، تفاوت این دو با هم را بررسی کنیم و در انتها هم به شما بگوییم که متناسب با نیازهای پروژه بهتر است از کدام یک از این ابزارها استفاده کنید.

API چیست؟ زبان هم صحبتی برنامه‌ها

بیایید در ابتدا API یا همان رابط برنامه‌ نویسی کاربردی را با یک مثال ساده توضیح دهیم. ای پی آی  که مخفف کلمه Application Programming Interface  است مانند یک مترجم بین دو برنامه که زبان همدیگر را بلد نیستند؛ عمل می‌کند.

در دنیای برنامه‌نویسی  وقتی دو برنامه می‌خواهند با هم ارتباط برقرار کنند؛ از ابزار API  استفاده می‌کنند. ای پی آی کمک می‌کند که یکی از برنامه‌ها یکسری عملکرد و یا داده را به شکل ساده‌شده در اختیار برنامه دیگر بگذارند، فقط کافی است برنامه دوم درخواست بگیرد تا پاسخ مناسب را دریافت کند. پس API یک قرارداد ارتباطی بین دو نرم افزار است که یکی به دیگری می‌گوید: “اگر چنین درخواستی به من بدهی، من چنین پاسخی به تو می‌دهم.”

اداره پست دنیای دیجیتال، وب سرویس چیست؟

برای درک بهتر تفاوت وب سرویس و API، بعد از آشنایی با API، حالا نوبت بررسی مفهوم وب سرویس است. بیایید تصور کنید در یک شرکت بزرگ کار می‌کنید و می‌خواهید یک بسته را به یکی از شعب شرکت در شهر دیگر بفرستید، برای این کار باید از خدمات اداره پست استفاده ‌کنید و در این صورت شما باید آدرس گیرنده و سایر مشخصات را روی بسته بنویسید، وب سرویس هم دقیقا همین نقش را برای ارتباط بین دو نرم افزار، آن هم روی شبکه اینترنت برقرار می‌کند.

به عبارت دیگر می‌توان گفت که وب سرویس نوع خاصی از API است که از طریق شبکه و معمولا اینترنت کار می‌کند. علاوه بر این، برای ارتباط بین دو نرم‌افزار از پروتکل‌های استاندار وب مانند HTTP/HTTPS استفاده می‎کند و همچنین داده‌ها را معمولا در قالب‌های استاندارد و به شکل  XML یا  JSON رد و بدل می‌کند.نکته مهم این است که همه وب‌سرویس‌ها API هستند؛ اما همه API ها الزاما وب سرویس نیستند؛ زیرا که API انواع مختلفی دارد و می‌تواند محلی و داخلی باشد، اما وب سرویس حتما و الزاما به شبکه نیاز دارد. این تعریف، به‌خوبی نشان می‌دهد که ارتباط API و وب سرویس یک ارتباط مفهومی و ساختاری است و وب سرویس در واقع زیرمجموعه‌ای از API محسوب می‌شود.

تفاوت وب سرویس و API چیست؟ (مقایسه کامل)

برای درک بهتر ارتباط API و وب سرویس و همچنین شناخت تفاوت‌های آن‌ها، باید بدانیم که API یک مفهوم کلی‌تر است و وب سرویس نوع خاصی از آن به شمار می‌آید. در جدول زیر می‌توانید عمده تفاوت‌های میان API و وب سرویس را مشاهده کنید. فقط باید به این نکته توجه کنید که امروزه وقتی مردم درباره API صحبت می‌کنند، اغلب منظورشان web API‌ها یا همان وب سرویس‌های مدرن مثل REST API است که روی اینترنت اجرا می‌شوند.

انواع Web Service ؛ SOAP و RESTful، دو مسیر و یک هدف

به طور کلی وب‌ سرویس‌ ها را می‌توان به دو دسته SOAP و RESTful تقسیم کرد:

•  وب سرویس SOAP : وب سرویس SOAP که مخفف کلمه Simple Object Access Protocol است، نوعی وب سرویس محسوب می‌شود که بر پایه XML شده که یک زبان سبک برای تبادل داده‌ها محسوب می‌شود. این نوع از وب سرویس‌ها وابسته به زبان برنامه‌نویسی یا پلتفرم خاصی نیستند و می‌توانند روی هر سیستمی اجرا شوند. این نوع از وب سرویس معمولا در سیستم‌های سازمانی بزرگ، بانک‌‎ها و یا سیستم‌هایی که در آن امنیت اهمیت زیادی دارد، استفاده می‌شود.
•  وب سرویس‌ RESTful: REST  مخفف Representational State Transfer است و مانند SOAP مستقل از زبان و پلتفرم است؛ اما در مقایسه با وب سرویس SOAP سرعت بالاتری دارد. به همین دلیل هم استفاده از این وب‌سرویس‌ها بسیار رایج‌تر از SOAP است؛ در واقع بیشتر web API‌های عمومی که در شبکه X، گوگل و فیس‌بوک می‌بینید از نوع RESTful هستند.

انواع API  که هر توسعه‌دهنده‌ای باید آن را بشناسد

ای پی آی ها را می‌توان بر اساس چند معیار دسته‌بندی کرد، یکی بر اساس محدوده دسترسی و سیاست و دیگری بر اساس سبک یا معماری ارتباطی. در ادامه همراه ما باشید تا هر کدام از این موارد را توضیح دهیم.

•   API های باز  (Open APIs): از این نوع از ای پی آی ها که به آن API های عمومی و خارجی هم می‌گویند را هر کسی می‌تواند استفاده کند و آن را در وب‌سایت یا اپلیکیشن خود به کار ببرد؛ درست مانند فروشگاهی که در آن به روی همه باز است. API های گوگل‌ مپس، توییتر و هواشناسی از این نوع هستند.
•  API های مشارکتی (Partner APIs): این نوع از ای پی آی ها هم نوعی API خارجی محسوب می‌شود؛ اما درست مثل باشگاهی که فقط اعضای آن می‌توانند وارد شوند،کاربران در صورتی می‌توانند از آن استفاده کنند که با شرکت ارائه‌دهنده رابطه یا قرارداد تجاری داشته باشند. به عنوان مثال API ای که ارتباط بین یک بانک و سایت‌های فروش را برای درگاه پرداخت برقرار می‌کند، نوعی API مشارکتی محسوب می‌شود.
•   API های داخلی (Internal APIs): این نوع از ای پی آی ها توسط افراد محدودی استفاده می‌شوند و برخلاف API های باز یا مشارکتی، اشخاص یا شرکت‌های بیرونی به آن دسترسی ندارند. این نوع از ای پی آی ها برای انتقال داده بین تیم‌ها یا اتصال سیستم‌ها و اپلیکیشن‌های مختلف به کار می‌رود.
•   API های ترکیبی (Composite APIs): این نوع از API ها، چندین ای پی آی مختلف را که روی سرورها یا منابع داده متفاوت قرار دارند با هم ترکیب می‌کنند تا یک ارتباط یکپارچه با یک سیستم واحد ایجاد می‌کنند. درست مثل یک منشی کارکشته و حرفه‌ای که چندین کار را با یک درخواست انجام می‌دهد. مثلا در یک سبد خرید، یک درخواست می‌تواند هم جزئیات کاربر، هم سبد و هم پیشنهادات را از سرویس‌های مختلف بگیرد و برگرداند.

انواع API ها از نظر سبک یا معماری ارتباطی

API ها را می‌توان بر اساس پروتکل‌ها و سبک‌های معماری‌ای که از آن‌ها پیروی می‌کنند نیز دسته‌بندی کرد. هر پروتکل مشخص می‌کند داده‌ها چگونه منتقل شوند و کلاینت و سرور چطور با هم تعامل داشته باشند.

•   REST (Representational State Transfer: یکی از محبوب‌ترین و پرکاربردترین سبک‌های معماری برای ای پی آی ها REST است که معمولا در اپلیکیشن‌های وب و موبایل استفاده می‌شود. این سبک از API بر پایه ارتباط client-server و بدون نگهداری وضعیت (stateless) کار می‌کند؛ یعنی هر درخواست ارسال‌شده از سمت کلاینت باید تمام اطلاعات لازم برای پردازش را همراه خود داشته باشد.
•     GraphQL:  این نوع از API در اپلیکیشن‌های وب و موبایل که کارایی و بهینه بودن دریافت داده اهمیت زیادی دارد، بسیار محبوب است. تفاوتش با REST در این است که کلاینت می‌تواند دقیقا همان داده‌ای را درخواست کند که نیاز دارد و نه بیشتر و کمتر و این ویژگی مشکل دریافت بیش از حد یا کمتر از حد داده‌ را برطرف می‌کند.
•     SOAP (Simple Object Access Protocol):  نوعی از API است که به سخت‌گیری و استانداردهای قوی معروف است. به همین دلیل هم اغلب در سرویس‌های سازمانی که به امنیت و اطمینان بالا نیاز دارند، مانند خدمات بانکی به کار می‌رود. ای پی آی‌های SOAP از XML برای قالب‌بندی داده‌ها استفاده می‌کنند و معمولا پیام‌ها را از طریق HTTP یا SMTP منتقل می‌کنند.
•   RPC (Remote Procedure Call):  نوعی از ای پی آی است که برای سرویس‌هایی که نیاز به فراخوانی مستقیم با کمترین سربار دارند، مناسب است. پردازش تراکنش‌های مالی، دسترسی به توابع پایگاه داده یا کنترل دستگاه‌های از راه دور نمونه‌هایی از این سرویس‌ها هستند. APIهای مبتنی بر RPC به کلاینت اجازه  می‌دهد  توابع یا رویه‌هایی را روی یک سرور راه‌دور اجرا کنند، درست مثل این‌که آن توابع به‌صورت محلی اجرا شده باشند. کلاینت درخواست را همراه با پارامترهای لازم ارسال می‌کند و سرور نتیجه را برمی‌گرداند.

کاربرد api چیست؟ همیشه پای یک  API در میان است!

رایج‌ترین کاربرد ای پی آی ها را شما در فروشگاه‌های آنلاین می‌بینید که با کمک به API های درگاه‌های پرداختی امکان تراکنش‌های مالی را فراهم می‌کنند. همچنین وقتی تاکسی اینترنتی می‌گیرید یا غذا سفارش می‌دهید، آن پلتفرم‌ها برای پیدا کردن آدرس مقصد به API های نقشه و موقعیت مکانی وابسته هستند. ای پی آی‌ها امروز ستون فقرات دنیای دیجیتال محسوب می‌شوند و کاربردشان بسیار گسترده شده است به طوری که می‌توان گفت تقریبا در پشت صحنه هر تعاملی با فناوری، پای یک API در میان است! چند نمونه را در ادامه می‌توانید مشاهده کنید:

•   اتصال سرویس‎‌‌ها و یکپارچه‌سازی: به طور مثال وقتی شما در یک وب سایت هم هتل و هم پرواز را جستجو می‌کنید، آن سایت از API یا یک سرویس فروش بلیط هواپیما استفاده می‌کند تا اطلاعات را به شما نشان دهند در چنین سناریوهایی، ارتباط API و وب سرویس باعث می‌شود سیستم‌های مختلف بتوانند از طریق اینترنت با یکدیگر تعامل داشته باشند و داده‌ها را به‌صورت یکپارچه مبادله کنند.
•  توسعه اپلیکیشن و وب‌سایت: وقتی اپلیکیشن موبایل بانک خود را باز می‌کنید، این اپ فقط یک ظاهر است. اما در پشت صحنه، ارتباط معمولا از طریق یک web API انجام می‌شود که اپلیکیشن موبایل را به سرورهای بانک متصل می‌کند.
•  دسترسی به داده‌ها و قابلیت‌های پلتفرم‌های بزرگ: ای پی آی ها این امکان را فراهم می‌کنند که به قابلیت‌های پلتفرم‌های بزرگ دسترسی داشته باشید؛ مثلا از API گوگل مپس برای نمایش نقشه در اپلیکیشن اینترنتی به کار می‌روند.
•  خودکارسازی فرایندها: ای پی آی ها با خودکارسازی فرایندها باعث افزایش بهره‌وری می‌شوند؛ مثلا یک شرکت می‌تواند به‌طور خودکار، فاکتورهای صادرشده در نرم‌افزار حسابداری را با API در سیستم مدیریت ارتباط با مشتریان (CRM) ثبت کند تا نیاز به کارهای دستی کمتر شود.

این‌ها فقط چند نمونه بود، هر جا که نیاز باشد، دو نرم‌افزار، سرویس یا پلتفرم با هم صحبت کنند و داده‌ مبادله کنند و یا کاری برای هم انجام دهند، یک API آنجا نقش ایفا می‌کند.

کاربرد وب سرویس؛ چگونه وب‌سرویس‌ها زندگی دیجیتال ما را ساده کردند؟

زندگی روزمره ما به شکل گسترده‌ای با وب سرویس‌ها گره خورده است و در بسیاری از کارهایی که امروز برای ما عادی شده‌اند مانند پرداخت‌های آنلاین، رزرو بلیط هواپیما، وب سرویس‌ها کاربرد دارند.  همان‌طور که گفتیم، وب سرویس یک نوع خاص و بسیار رایج از API است و به همین دلیل هم کاربردهایش تا حد زیادی به ای پی آی شبیه است. اما بیایید با تاکید روی ارتباط از طریق شبکه و اینترنت به چند کاربرد اصلی و عینی وب سرویس‌ها بپردازیم.

از تراکنش مالی روزانه تا سفرهای ماهانه

به عنوان مثال وب سرویس‌ها می‌‎توانند به عنوان درگاه پرداخت در فروشگاه‌های آنلاین به کار بروند و امکان تراکنش را فعال کنند. یا هنگامی که برای ورود به وب سایت ها از اکانت گوگل یا سایر شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کنید، پای وب سرویس ها در میان است. همچنین وب سایت‌های رزرو سفر و آژانس‌های مسافرتی از وب سرویس ها استفاده می‌کنند تا اطلاعاتی مانند قیمت و ظرفیت هواپیما و هتل را در اختیار کاربران قرار دهند.

API های گوگل مپس اطلاعات مختلفی مثل موقعیت مکانی، مسیرها و داده‌های مربوط به مکان‌های مهم را ارائه می‌دهند. این موضوع به کسب‌وکارهای جهانی کمک می‌کند، داده‌های نقشه را در اپلیکیشن‌های خود یکپارچه کنند و خدمات بهتری به مشتریان، تأمین‌کنندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل ارائه دهند. توجه داشته باشید که این‌ها فقط چند نمونه از کاربردهای وب‌سرویس‌ها هستند و این فهرست به‌هیچ‌وجه کامل نیست.

Api بهتر است یا وب سرویس؟

پرسیدن این سوال که Api بهتر است یا وب سرویس؟ مثل این می‌ماند که بگوییم لباس بهتر است یا کت؟ مقایسه این دو به این شکل اصلا درست نیست؛ چون همان‌طور که کت خودش نوعی لباس است و برای هر موقعتی هم مناسب نیست، وب سرویس نیز زیر مجموعه‌ای از API  است و انتخاب از میان این ابزارها به کاربرد و نیاز شما بستگی دارد. بنابراین باید بپرسید برای پروژه من استفاده از یک api بهتر است یا وب سرویس؟ در ادامه همراه ما باشید تا به این سوال پاسخ دهیم!

چند سناریوی طلایی برای انتخاب API

•   یکپارچگی سبک و سریع: اگر دنبال یک راهکار سریع و ساده برای اتصال اپلیکیشن وب یا موبایل خود به سرویس‌هایی مانند درگاه پرداخت هستید، REST API ها به دلیل پاسخ دهی سریع تر گزینه مناسب هستند.
•  مقیاس‌پذیری و انعطاف‌پذیری: اگر کسب‌وکار شما به سرعت در حال رشد است و نیاز به یک راهکار انعطاف‌پذیر و مقیاس‌پذیر دارید، API ها این امکان را فراهم می‌کنند. با استفاده از API ها می‌توانید ویژگی‌های جدید اضافه کنید، سرویس‌های جدید را متصل کنید و بدون هزینه اضافی به تغییرات پاسخ دهید.
•  معماری میکروسرویس‌ها: اگر به دنبال ساخت یک نرم افزار بزرگ با ترکیب چند سرویس کوچک و مستقل و یا به عبارت دیگر معماری میکروسرویس هستند، استفاده از api ها مناسب شماست. زیرا که باعث افزایش چابکی تیم‌ها شده و اجازه می‌دهد خدمات به صورت مستقل توسعه، استقرار و مقیاس پذیر شوند.
•   اپلیکیشن‌های موبایل و وب: اگر در حال توسعه اپلیکیشن موبایل یا وب هستید که نیاز به تعامل با سرویس‌های بک‌اند یا پلتفرم‌های خارجی دارد، API انتخاب اول است API ها امکان دریافت داده، انجام عملیات و ارتباط مؤثر با سیستم‌های دیگر را از طریق اینترنت یا شبکه‌های داخلی فراهم می‌کنند.

سیستم‌های سازمانی و داده‌های حساس! زمان استفاده از وب سرویس‌ها

• یکپارچگی در سطح سازمانی: گفتیم که تفاوت وب سرویس و API در این است که وب سرویس معمولا در سازمان‌های بزرگ که به اتصال با سیستم‌های قدیمی نیاز دارند، استفاده می‌شود. وب سرویس‌ها یک روش استاندارد برای یکپارچه‌سازی سیستم‌های داخلی فراهم می‌کنند.
•  نیاز به امنیت بالا: برای کسب‌وکارهایی که با داده‌های حساس مانند اطلاعات پزشکی، داده‌های مالی و تراکنش‌ها سروکار دارند، وب سرویس‌‌های مبتنی بر SOAP در مقایسه با وب‌سرویس‌های سبک‌تر مانند REST گزینه مناسب‌تری محسوب می‌شوند؛ زیرا از مکانیزم‌های امنیتی استانداردی مثلWS-Security  پشتیبانی می‌کنند که شامل رمزگذاری پیام، احراز هویت و امضای دیجیتال است و سطح حفاظت بالاتری برای تبادل داده‌ها فراهم می‌کند.
•    ارتباط ساختار یافته و قابل اعتماد: در صنایعی مانند بهداشت و  درمان، مالی و مخابرات که داده‌ها باید در قالب بسیار ساختار یافته منتقل شوند، به یک قرارداد دقیق و استاندارد برای تبادل پیام‌ها مانند XML نیاز است و بنابراین وب‌سرویس‌ها گزینه مناسبی محسوب می‌شوند.
•  قابلیت همکاری بین پلتفرم‌ها: وب‌سرویس‌ها، به‌ویژه وب‌سرویس‌های مبتنی برSOAP، به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که سیستم‌های مختلف را بدون وابستگی به سیستم‌عامل یا زبان برنامه‌نویسی به هم متصل کنند. به همین دلیل، این نوع وب‌سرویس‌ها گزینه‌ای مناسب برای سازمان‌های بزرگ و سیستم‌های پیچیده محسوب می‌شوند، زیرا امکان تعامل یکپارچه را میان پلتفرم‌های متنوع فراهم می‌کنند.

جمع‌بندی

امروزه API‌ها و وب‌سرویس‌ها ستون فقرات تحول دیجیتال محسوب می‌شوند و نقش آن‌ها هر روز پررنگ‌تر می‌شود. از اینترنت اشیا گرفته تا هوش مصنوعی، از اپلیکیشن‌های موبایل تا سیستم‌های سازمانی پیچیده، همه به این فناوری‌ها وابسته هستند. با درک صحیح تفاوت‌های این دو مفهوم و شناخت کاربردهای هر کدام، می‌توانید تصمیمات هوشمندانه‌تری بگیرید و پروژه‌های خود را با کیفیت بهتر و هزینه کمتر پیاده‌سازی کنید. به یاد داشته باشید که انتخاب درست، نه بر اساس ترند روز، بلکه بر اساس نیازهای واقعی کسب‌وکار و پروژه شما باید انجام شود.